20 Mayıs 2013 Pazartesi

Siluet, Medeniyet ve Hükumet - Nurullah Ardıç - 01 Kasım 2011


Son dönemde gündeme gelen ve İstanbul’da sur içine batırılmış üç hançer gibi duran gökdelenler meselesi de aynı şekilde ‘medeniyet’ söylemi ve idealiyle doğrudan tezat teşkil ediyor. Aslında İstanbul’un özellikle Mecidiyeköy, Levent ve Maslak taraflarındaki gökdelenler bloğunun hem toplumsal hem de tabii dokuyu nasıl tahrip ettiği (örneğin İstanbul’un havasının temiz kalması için hayati önemdeki kuzey rüzgarlarını kestiği, Marmara tarafından ve Boğaz’dan bakıldığında devasa bir duvar şeklinde manzaranın ortasına yerleştiği vs.) bilinen olgular. Ancak ‘sur içinin’ dışındaki bu gökdelenler geleneksel büyük burjuvazinin arsızlığı olarak görülür ve eleştirilirdi; bu yapıların İstanbul’un binlerce yıllık kalbi olan sur içine giremeyeceği düşünülürdü. Şimdi ise bu da olacak gibi görünüyor: Önce Haliç üzerine yapılacak ve sur içi siluetinin bir bölümünü kapatacak olan metro köprüsü ile gündeme gelen, sonra da tarihi surların hemen dışına inşa edilen ve eski İstanbul’un görüntüsünü mahveden üç ‘ucube’ ile alevlenen ‘siluet’ tartışması doğrudan medeniyet meselesiyle ilgili. Eğer bu ‘projeler’ gerçekleşirse, binlerce yıllık tarihiyle medeniyetlerin beşiği olmuş İstanbul’a büyük bir darbe vurulmuş olacak. Ve elbette estetik ve insani kaygılardan oldukça uzak olan bu manzara, hükümetin söylemlerine ve özellikle dış siyasette uyguladığı ‘medeniyet merkezli’ politikalara da aykırıdır.

Gelinen bu nokta ironik bir biçimde, Kemalist modernleşme projesinin ‘medenileştirme’ misyonunun geldiği aşamayı da gösteriyor. Estetikten yoksun, renkli camlı gökdelenler, maliyeti ne olursa olsun Batı’yı taklit etmeye kararlı Kemalist elitlerin zihniyetiyle birebir örtüşürken, İslam-Osmanlı geleneğini toptan reddeden bu zihniyete karşı kendi ‘medeniyet dinamiklerinden’ beslendiğini öne süren ve içlerinden Turgut Cansever gibi mimarlar çıkarmış insanların geldiği nokta (Kemalistlerin bile yapamadığı) İstanbul’un kalbine gökdelen ‘saplamak’ olmamalıydı. El-insaf!

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder